|
LPG dönüşüm sistemleri doğru malzeme ve
doğru montaj ile kullanıldığında güvenli
bir yakıttır.Aracınızda,
güvenli bir çalışmayı sağlamak için
aşağıdaki önlemlerin alınması
önerilmektedir.
* Gaz kaçağı olduğu hissedildiğinde tüm
sigaralar söndürülür; motor , elektrik
aksamları, farlar ve diğer ateşleme
kaynakları
kapatılmalıdır.
* LPG’nin bulunduğu ortamlarda
kesinlikle sigara içilmemelidir.
* LPG’de kaçak kontrolü kesinlikle ateş
ile yapılmamalıdır.Çok tehlikelidir.
* Araçlarda ısıtma amaçlı açık alevli
ısıtıcılar kesinlikle kullanılmamalıdır.
* OTOGAZ (LPG) tanklarının ömrü imal
tarihinden itibaren 10 yıldır.Aracın
periyodik bakımı aksatılmamalıdır.
* LPG zehirsiz bir gazdır.Ancak havadan
ağır olduğu için dibe çöker ,kaçak devam
ettikçe içerdeki havayı
kovacağından burada bulunan canlının
boğulmasına neden olur.Sıvı LPG insan
derisine temas ettiğinde
ciltte donma yapar.Bu yüzden sıvı LPG
‘ye çıplak deri teması olmamalıdır.LPG
sızıntısı ile cildinizi temas
ettirmeyin.Soğutucu bir yapıya sahip
olan LPG soğuk yanık oluşmasına neden
olur.
* LPG dolumu sadece yetkili kişiler
tarafından yapılmalıdır ve “tank fazla
alsın ” diye araç sallanmamalıdır.Çünkü
sistem emniyetli olup otomatik
kilitlemelidir.
* LPG deposunun %20 si muhtemel sıcaklık
farklarından oluşan değişmelerden dolayı
boş bırakılmalıdır.
LPG tankı üzerinde bulunan multivalf,
tankın %80 doldurulmasını sağlayacak
şekilde ayar edilmiştir.Bir tankın +20
derece sıcaklıktaki depo iç basıncı
yaklaşık 4,5 atmosferdir.Bu değer LPG
tankının test basıncının %10’una tekabül
etmektedir.
LPG dolumu sırasında daha fazla yakıt
almak amacıyla LPG tankının ileri geri
sallanması, multivalf
ayarının bozulmasına neden olacaktır.Bu
durumda ise LPG tankına fazla yakıt
alınacaktır.Bu ise son derece tehlikeli
bir durumdur. OTOGAZ (LPG) tankının
kapasitesinin %80 ‘inden fazlası
doldurulmamalıdır
* LPG tankında herhangi bir sebepten
dolayı fazla LPG akışı olduğunda (bakır
borunun kopması gibi) depoya monte
edilen kaçak
akım valfi depo çıkışında LPG akışını
otomatik olarak keser.
* Stepne ya da silindir şeklinde imal
edilmiş LPG tanklarının maksimum test
basınçları 105 bar dır.Benzin
tanklarının test basınçları
ise 5 bardır.Tank et kalınlığı ise
3,5-4,5 mm olup kaynak yerleri rontgen
filmi ile test edilmiş olup, Avrupa
kalite belgesi E-CE-R 67
ve TSE standartlarına uygun imal
edilmişlerdir.Benzinli araçlardaki
benzin tankları kalınlığı ortalama 1mm
kalınlıktadır.Et kalınlıkları
ve test basınçları karşılaştırıldığında
LPG ve benzin tankının farkı gayet açık
bir şekilde görülmektedir.
* LPG tankı ECR-67R ve TSE 12095
standardına uygun olmalıdır.LPG tankı,
pvc kaplı iki adet çelik kuşakla
bağlanmalıdır.
LPG tankı ile üzerinde bulunduğu sehpa
birbirine temas etmeyecek şekilde
izolasyon yapılmalıdır.LPG tankının
montajı multivalf üzerinde belirtilen
açıda olmalıdır.LPG tankı ile
multivalfin nominal çapları birbirine
eşit olmalıdır.
* LPG tankı ile bezin tankı arasında
yalıtkan bir malzeme yok ise aralarında
en az 50 mm mesafe olmalıdır.
* Sızdırmazlık kutusu ve havalandırma
hortumları mutlaka monte
edilmelidir.Sızdırmazlık kutusu kapağı
mutlaka takılmalı, kırık
yada çatlak olmamalıdır. Havalandırma
hortumları alt bacaları mutlaka
takılmalıdır.Havalandırma hortumları
yırtık, kopuk, ekli
olmamalı;içinden kablo vb. şeyler
geçirmek amacıyla kesinlikle delinmemeli
ve sızdırmazlığı sağlamak için her iki
ucuna da metal
kelepçe takılmalıdır.
* LPG dolum ağzı kesinlikle bagaj
dışında olmalıdır.
* LPG montajında kullanılan elemanların
tamamı E-CE-R 67R ve TSE standardına
uygun olmalıdır.
* LPG bakır boruları üzeri pvc kaplı ve
minimum 1 mm et kalınlığında olmalıdır.
* LPG bakır boruları kesinlikle araç
kabini ve çamurluk içinden
geçirilmemelidir.
* LPG bakır boruları ve LPG tankları
egzost boru, susturucu ve
manifoldlarından en az 15 cm
mesafede olmalıdır.Çok zorunlu
durumlarda en az 5 cm yaklaşıldığında en
az 1 mm olan yalıtkan malzeme ile
yalıtılmalıdır.
* LPG bakır boruları araç altında en az
60 cm aralıklarda kroşelerle
tutturulmalıdır.
* Regülatör – gaz ayar vidası – mikser
arasına üzeri çelik tel kaplı orijinal
LPG hortumları takılmalıdır.
* Motorun ilk çalıştırılması veya stop
edilmesi durumunda güçlü bir LPG kokusu
duyabilir,
bu normaldir.Ancak arcınız çalışmaya
devam ederken meydana gelen LPG kokusu
herhangi bir
sızıntıya işarettir.Bu durumda aracınızı
bekletmeden yetkili servise götürmeniz
gereklidir.
* Aracınızı herhangi bir ateşe yakın
bölgeye park etmeyiniz.LPG buharı
havadan ağırdır, herhangi
bir kaçak olduğunda LPG en düşük
seviyeye yönelecektir.Bu yüzden
aracınızı; gaz sızıntısı ihtimalini
düşünerek kanalizasyon, çukur yada buna
benzer alanlara park etmeyiniz.
* Eğer aracınızı süre kullanmayacak ve
uzun süre garajda tutacaksanız multivalf
üzerinde
bulunan LPG yakıt kesme valfini
kapatmanız önerilmektedir.
* Aracınızın LPG ile çalıştığını
belirten çıkartmaları aracın ön ve arka
camına yapıştırınız.
* LPG dönüşümünden sonra mutlaka
sızdırmazlık testi yapılmalıdır.
* Ateşleme sıcaklığı 500* C’dir.Ateşleme
sıcaklığının yüksek ve yakıt karışım
oranının düşük olması
nedeni ile benzine göre LPG kaçağından
yangın tehlikesi azdır.
* Uzun süre benzin kullanılmaması
nedeniyle benzin hortumları, karbüratör
contaları,karbüratör şamandıra
topu ve benzin otomatikleri kuru
çalışmadan dolayı deforme
olabilir.Bunlar kontrol ettirilmeli
arızalı olanlar
değiştirilmelidir.
* LPG’li araçlar yer altı otoparklarına
park edilmemelidir.
* Araç günde 2 defa bir süre benzinle
çalıştırılarak benzin yakıt sisteminin
kuru kalması engellenmelidir.
* Güvenli kullanıldığında benzine
nazaran daha emniyetli bir yakıttır.
Tehlike anında benzin gibi patlama
yapmaz.
* Renksiz ve kokusuz LPG, kolayca
hissedilebilmesi için
kokulandırılmıştır. Motorun
çalıştırılması esnasında güçlü bir LPG
kokusuduyulabilir, bu normaldir.
* Sürekli bir LPG kokusu, herhangi bir
sızıntıyı işaret eder. Hemen Otogaz
yetkili servislerini haberdar ediniz.
* Aracınızı bıraktığınız yer kapalı bir
alan ise; ya mahalde alttan hava
sirkülasyonu oluşmasını sağlayın yada
mahalde mutlaka yere
yakın bir gaz alarm cihazı bulundurunuz.
* Mutfak tüpüne benzer şekilde
aracınızdaki LPG tankının ; nasıl
dolduğunu nasıl boşaltıldığını,
vanalarının nasıl açılıp
kapatıldığını mutlaka öğreniniz.
* Dönüşüm servislerimizde köpük testi
yapılırken mutlaka tatmin olunuz.
Gerekirse müdahale ediniz.
* Büyük çaplı kaçaklarda alan
boşaltılmalı, herkes en az 200 mt.
Uzaklaştırılmalı ve itfaiyeye ve polise
haber verilmelidir. Ufak çaplı
kaçaklardan sonra alan mutlaka
havalandırılmalıdır.
LPG yüksek derecede yanıcı bir maddedir
ve atmosferik koşullara maruz kaldığında
hızla patlayıcı hava - hidrokarbon
karışımı oluşturur. LPG buharı havadan
ağırdır. Yoğunluk farkı ve hava hareketi
ile kaynağından uzaklaşarak açık
alanlarda düşük kodlu bölgelerde,
evlerde ise alt katlarda birikebilir.
LPG sistemlerinde oluşabilecek sıvı
sızıntıları büyük hacimlerde yanıcı ve
patlayıcı gaz karışımları oluşturabilir
(yaklaşık olarak 1 birim hacim LPG
(sıvı) 250 birim hacim gaz oluşturur).
LPG sıvısı deri veya göz ile temas
ettiğinde soğuk yanıkları oluşur. Yüksek
konsantrasyonda LPG buharını kısa süreli
dahi olsa solumak baygınlığa ve/veya
ölüme sebep olabilir. LPG buharının
solunması burun ve boğazda tahrişe,
başağrısı ve mide bulantısına, kusmaya,
baş dönmesine ve bilincin bulanmasına
sebep olabilir. Kapalı veya
havalandırması iyi olmayan ortamlarda
LPG buharı bayılmaya ve boğulmaya sebep
olabilir.
LPG Sızıntılarında Alınacak Önlemler
LPG düşük alev alma noktasına sahip
olduğundan oluşacak sızıntılar şiddetli
yangınlara ve/veya patlamaya sebep
olabilir. Eğer tüpten veya tanklardan
LPG sızıntısı saptanmışsa derhal tüp
veya tank valfını kapatarak sızıntıyı
durdurunuz. Bu sırada ortamda yanıcı bir
gaz karışımı oluşacağından, kıvılcım
çıkartarak yanmayı başlatabilecek
eylemlerden kaçınınız. Kıvılcım
çıkarabilecek donanımları ortamdan
uzaklaştırınız. Elektrik düğmelerini
kullanmayınız. Ortamda hava dolaşımını
sağlayınız ve derhal ortamda bulunan
personeli telaşa ve paniğe meydan
vermeden boşaltınız. İtfaiyeye ve eğer
mümkünse ilgili firmaya haber veriniz.
Tüplerden sıvı sızması durumunda büyük
miktarlarda gaz oluşacağını ve oluşacak
gazın havadan ağır olacağını bilerek çok
dikkatli davranmalısınız. Kıvılcım
oluşturarak yanmayı başlatacak her türlü
eylemden kaçınınız. Oluşan gaz yüzey
yakınlarında toplanacağından hava akımı
ile uzak bölgelere taşınabilir ve
buralarda uygun ortam bulduğu takdirde
alev alarak yangına ve/veya patlamaya
sebep olabilir. Eğer uygun düzenek
varsa, su spreyi ile gaz haldeki LPG yi
dağıtmaya çalışınız. LPG buharı kapalı
yerlerde toplanabileceğinden, lavabo,
atık su tesisatı ve kanalizasyon
bağlantılarının üzerini kapatınız. Eğer
sızıntı oda veya mutfak gibi kapalı
alanlarda oluşmuşsa, kapı ve pencereleri
açarak hava dolaşımını sağlayınız ve
ortamı uzun süre havalandırınız.
Yoğun halde LPG buharı içeren ortamlara
kurtarma veya sızıntıyı durdurma
amaçları dışında kesinlikle girmeyiniz.
Zorunlu hallerde koruyucu giysi ve
solunum cihazı kullanılarak eğitilmiş
personel kurtarma işlemini
gerçekleştirmelidir.
Tüpgaz Kullanımı İle İlgili Öneriler
Evlerde ve iş yerlerinde kullanılan LPG
ülkemizde gövdesi iki veya üç parçanın
birbirine kaynaklanması ile elde edilen
tüpler içerisinde tüketime sunulmuştur.
2 (kamp tipi), 12 (ev tipi), 24 (ticari)
ve 45 (sanayi) kg' lık tüpler TS 55
normlarına uygun olarak imal edilirler.
TS 55 normlarına göre imal edilen
tüplerin minimum patlama basıncı 80 bar
olmalıdır (dolu bir tüpün iç basıncının
4-5 bar mertebesindedir). Tüpün çelik
gövdesinin patlaması için uzun süreli
olarak yüksek sıcaklık ile temas etmesi
gereklidir.
Günlük konuşma dilinde tüp patlaması
olarak bilinen olay, tüpten sızan gazın
kapalı bir ortamda alev veya kıvılcım
ile karşılaşarak patlamasından
ibarettir.
Tüp gaz zehirlenmesi terimi ise iki
farklı olayı anlatmak için kullanılır:
1) Havadan ağır olan gazın kapalı yerde
birikmesi ile oksijensiz kalmak, 2)
kapalı hacimlerde yanma sırasında
oksijenin tamamına yakının
tüketilmesiyle oksijensiz kalmak ve
yetersiz oksijen sebebiyle ortaya çıkan
yanma gazların (örneğin karbon monoksit)
solunması ile sonu ölümle biten
zehirlenmelere maruz kalmak. Buna en
güzel örnek şofben kaynaklı
zehirlenmelerdir.
LPG tüpü alırken özellikle TS 55
işaretine dikkat ediniz. 1981 yılından
sonra imal edilen tüm tüplerde TSE
markası bulunmak zorundadır.
LPG tüplerinizi koyduğunuz mekan çok
önemlidir. Tüpler doğrudan güneş ışığına
maruz kalmamalıdır. Tüpler radyatör ve
soba gibi ısı üreten cihazlerın yanına
konulmamalıdır. LPG kullanan cihazların
yanına kolayca tutuşabilecek maddeler
koymayınız. Tüpler dik olarak tutulmalı
ver hiç bir şekilde kullanım sırasında
yana yatırılmamalıdır. Tüpler ocak veya
şofben gibi cihazlardan daha alçak bir
seviyede tutulmalıdır.
Tüpler kapalı ortamda saklanacak ise
tabanda havalandırmayı sağlayacak
delikler açılmalıdır. Bodrum gibi hava
akımının sağlanamadığı yerlere tüp
konulmamalıdır.
Odalarda veya kapalı alanlarda LPG
kullanılıyorsa (LPG sobası, ocak gibi)
ortamda sürekli temiz hava akımı
sağlanmalıdır.
LPG tüpü ile cihaz arasında kullanılan
hortum bağlantıları kelepçe ile
yapılmalıdır. Hortum eksiz ve yamasız
olmalı ve 125 cm uzunluğunu
geçmemelidir. Bağlantı hortumu düzenli
aralıklarla kontrol edilmelidir.
Yıpranmış, çatlamış, yumuşamış veya
sertleşmiş hortumlar derhal yenisi ile
değiştirilmelidir. Bağlantı hortumunun
üzerinde imal edildiği tarih yazılıdır.
Bu tarih kontrol edilmeli ve hortum 3
yılını doldurmuş ise yenisi ile
değiştirilmelidir.
Tüp basıncını kullanım basıncına düşüren
regülatörler (dedantör) kullanım
emniyeti açısından önemli cihazlardır.
Bağlantı hortumunda veya LPG kullanan
cihazda oluşabilecek yüksek debili
kaçakların önüne geçebilmek için
gerektiğinde gaz akışını durduran tipte
dedantörler kullanılmalıdır.
Tüp değişikliği ve kullanım sırasında
kaçak kontrolü sabunlu su ile
yapılmalıdır. Asla kibrit veya çakmak
gibi açık alevli nesneler kullanmayınız.
Şofbenler mutlaka bacaya bağlanmalıdır.
Kullanıldıkları ortam iyi
havalandırılmalı ve 6 m3 den daha büyük
hacme sahip olmalıdır.
LPG sobası ile ısıtılan ortamlar belirli
aralıklarla havalandırılmalıdır. LPG
sobalarını uyku esnasında açık
bırakmayınız ve 30 m3 den küçük
mekanlarda kullanmayınız.
Piknik tüpleri üzerine geniş tabanlı
kaplar koymayınız. Sızdırmazlığı
sağlayan ve tüpün üzerine takılan
armatürün dibide bulunan contayı belirli
aralıklarla kontrol ediniz ve
gerekiyorsa değiştiriniz.
İLK YARDIM
* Fazla miktarda LPG solunduğunda
oksijen eksikliğine bağlı olarak boğulma
tehlikesi ortaya çıkar.
* Cilde teması halinde 1.,2. ve 3.
dereceden yanıklar oluşabilir.
Bu durumlarda;
* Kazalı derhal temiz havaya
çıkarılır,rahat bir konumda yatırılır ve
üzerindeki giysiler çıkarılır.
* Kazalı tamamen hareketsiz
olmalı,konuşmamalı ve kesinlikle
yürütülmemelidir.
* Deri tazyikli olmayan,ılık ve bol
suyla 20 dakika yıkanır.Yaraya
kesinlikle hiçbir şey sürülmez.
* Kazalı hemen bir doktora veya
hastaneye sevk edilir.
Gözle temas olmuşsa : Gözler bol
miktarda soğuk su ile en az 15 dakika
yıkanmalıdır. Yıkama sırasında göz iki
parmak ile açılmalı ve göz küresinin ve
kapağının su ile temas etmesi
sağlanmalıdır. Yıkama işleminden sonra
hızla en yakın sağlık kuruluşuna
ulaşılarak tedavi imkanı gözetilmelidir.
Deri ile temas olmuşsa : Eğer deride
soğuktan dolayı yanık oluşmuşsa
etkilenmiş alanı ılık su içerisine
batırınız ve bekletiniz. Bu sırada acil
ilkyardım almak üzere en yakın sağlık
kuruluşuna ulaşınız.
Solunum yolu ile temas olmuşsa : Yüksek
konsantrasyonlardaki gaz solunduğunda
kalpte ritim bozuklukları oluşabilir.
Böyle durumlarda LPG ile temas eden kişi
acilen temiz havaya çıkartılmalı ve en
yakın sağlık kuruluşuna ulaştırılmalıdır
-
Araçtan çıkan egzoz gazlarını uzun
süreli solumayınız.
-
Aracınızı hava sirkülasyonu olmayan
depo, garaj vb. gibi yerlere kısa
veya uzun süreli bırakmayınız.
-
Aracınızın gaz ayarını mutlaka
yetkili kişilere yaptırınız.
-
Lütfen gaz kaçaklarını ateşle
kontrol etmeyiniz. Gaz kaçağı
olduğundan şüphelendiğiniz yerleri
sabun köpüğü ile test ediniz.
-
Gaz kokusu hissederseniz aracınızı
durdurunuz, tankın üzerindeki vanayı
kapatınız ve yetkili servisimize
telefon açınız.
|
